Słownik pojęć

Akredytywa to forma rozliczeń krajowych i zagranicznych za pośrednictwem banku stosowana jako instrument zabezpieczający interesy stron kontraktu. Dokument określający warunki tych rozliczeń zwany jest także listem kredytowym.

W obrocie stosowanych jest wiele rodzajów akredytyw, ale wspólny mechanizm ich działania można opisać następująco:

• Kredytodawca, którym najczęściej jest kupujący, zabezpiecza w banku określoną sumę, najczęściej poprzez dokonanie blokady albo złożenie gwarancji.
• Kredytodawca instruuje bank, pod jakimi warunkami i do jakiej kwoty strony trzecie (zazwyczaj sprzedający) mają prawo korzystać z tych pieniędzy. Sposób korzystania z kredytu może być różny, np. może to być kredyt dla sprzedającego, akceptacja weksli sprzedającego, zapłata sprzedającemu itp. jeśli akredytywa służy jako zabezpieczenie interesów sprzedającego, to musi być nieodwołalna.
• Bank wystawia akredytywę (list kredytowy) zgodnie z instrukcjami.
• Strona upoważniona (najczęściej sprzedający) korzysta z kredytu pod warunkiem przedstawienia bankowi dowodu, że wywiązuje się ze swych zobowiązań.

Biuro Informacji Kredytowej S.A. - instytucja, której zadaniem jest gromadzenie, integrowanie i udostępnianie danych dotyczących zaangażowań kredytowych klientów banków. Dane te w olbrzymiej większości są danymi pozytywnymi, to znaczy zawierającymi informacje o prawidłowo spłacanych zobowiązaniach, a tworzona w ten sposób historia kredytowa jest instrumentem mogącym służyć uwiarygadnianiu klienta banku. BIK wspomaga podejmowanie decyzji kredytowych przez banki, powiązane z nimi organizacje sektora usług finansowych, jak również podmioty kredytujące w innych sektorach gospodarki, tworząc i rozwijając narzędzia oceny kondycji finansowej ich klientów.

Blokada środków na rachunku bankowym - sposób zabezpieczenia wierzytelności (np. kredytu), polegający na upoważnieniu kredytodawcy do zablokowania na rachunku bankowym dłużnika określonej kwoty pieniężnej, która po upływie wyznaczonego terminu może służyć pokryciu powstałej wierzytelności (np. w przypadku braku spłaty kredytu).

Jeden ze sposobów zabezpieczenia dla pokrycia ewentualnego zadłużenia. Bank zostaje upoważniony przez klienta do blokady określonej kwoty środków zgromadzonych na rachunku, aby móc pokryć w wyznaczonym terminie powstałe wierzytelności, bądź aby dokonać konkretnej operacji finansowej.

Cesja wierzytelności Kredytobiorcy z tytułu umowy o dofinansowanie stanowi gwarancję dla kredytów udzielanych np. na pokrycie wkładu własnego czy kosztów nieklasyfikowanych inwestycji. Środki z dofinansowania mogą zostać przelane od razu na rachunek Banku w celu spłaty zadłużenia lub mogą trafić na odręby rachunke Kredytobiorcy i stanowić źródło spłaty kredytu w momencie pojawienia się problemów z terminową obsługą rat kredytu.

Cross-selling - jest to technika handlowa polegająca na sprzedaży produktu lub usługi klientowi powiązanej z innym zakupem.

Stosowanie techniki marketingowej cross-selling ma na celu uzależnienie klienta od jednej firmy oraz zminimalizowanie ryzyka jego przejścia do konkurencji. Dlatego banki sprzedają swoim klientom zestaw różnych produktów bankowych w jednej paczce.

Przykładem cross-sellingu w bankowości jest np. powiązanie udzielenia kredytu z koniecznością założenia konta w danym banku i dodatkowym ubezpieczeniem.

Dla banku taka strategia oznacza ograniczenie kosztów pozyskania nowego Klienta. A dla Klienta? Widać to najlepiej na przykładzie kredytów hipotecznych - skorzystanie dodatkowo np. z karty kredytowej czy ubezpieczenia na życie, pozwala na obniżenie marży i/lub prowizji nawet o kilka punktów procentowych.

Faktoring – rodzaj transakcji handlowych, wykształconych w praktyce anglosaskich instytucji finansowych i w rozwiniętej już postaci przeniesionych na grunt europejski w latach pięćdziesiątych XX wieku.

W kategoriach ekonomicznych faktoring jest konkurencyjnym wobec kredytu bankowego sposobem zapewnienia przedsiębiorstwu środków finansowych o charakterze obrotowym, a czasem również sposobem zabezpieczenia przed nieściągalnością należności.

W kategoriach prawnych natomiast specyficznym stosunkiem prawnym, w którym uczestniczą co najmniej trzy podmioty – faktor, przedsiębiorca (faktorant), który w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zbywa towary lub świadczy usługi za odroczonym terminem płatności oraz klienci faktoranta (dłużnicy).

Faktoring jest rodzajem specjalistycznego pośrednictwa handlowego, w którym wyspecjalizowana instytucja finansowa (z reguły spółka z udziałem banku) nabywa w drodze cesji od przedsiębiorstw handlowych lub przemysłowych roszczenie o zapłatę należnych im kwot z różnego rodzaju źródeł zobowiązanych, a zwłaszcza sprzedaży.

Umowę faktoringu zaliczać należy do tzw. umów nienazwanych. Dopuszczalność zawierania umów faktoringowych wynika z zasady swobody umów (art. 3531 Kodeksu cywilnego).

Faktoring uważany jest za umowę łączącą elementy różnych umów, np. cesji wierzytelności i umowy zlecenia, jednakże bez całkowitego utożsamienia jej z którąkolwiek z tych umów. Faktor w ramach umowy zobowiązuje się do wykonania czynności dodatkowych, niezwiązanych już bezpośrednio z samą cesją.

Faktoring może zostać także zdefiniowany na podstawie tekstu Układu Europejskiego podpisanego przez Polskę (ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej), gdzie zaliczany jest do usług finansowych. Zgodnie z brzmieniem tego dokumentu usługą taką jest każda usługa o charakterze finansowym świadczona przez usługodawcę finansowego.

Podmiotami biorącymi udział w faktoringu są:

• Faktorant (klient) – przedsiębiorca trudniący się sprzedażą, dostawą towarów lub świadczeniem usług;
• Faktor – termin ten wywodzi się z języka łacińskiego (facere) i oznacza podmiot działający (czyniący) za pośrednika. Z praktyki światowej wynika, że faktorami z reguły są: instytucje bankowe i wyspecjalizowane spółki faktoringowe.
  Zaangażowanie banków w transakcje faktoringowe jest w pełni zrozumiałe i uzasadnione, zważywszy, że czynności prawne i faktyczne, jakie wiążą się z istotą faktoringu z natury swej nadają się do włączenia ich do katalogu. Pierwsze spółki faktoringowe powstały w USA. Ich działalność przejawia się głównie w nabywaniu wierzytelności od sprzedawców (dostawców) czy usługodawców oraz udzielaniu kredytów. W ten sposób spółki faktoringowe stały się konkurentami banków i ich tradycyjnej działalności. Nie ma przeszkód prawnych ani faktycznych, aby działalność faktoringową mogła prowadzić osoba fizyczna, zajmując się nią w sposób profesjonalny. W prawie polskim podmiotem gospodarczym może być osoba fizyczna.
• Dłużnik (nie jest stroną umowy) – odbiorca towarów lub usług zobowiązany do zapłaty. Nabywcą towarów i usług w stosunku faktoringowym może być każdy, kto taki towar nabył lub na czyją rzecz wykonano usługę. Mogą być nimi w szczególności przedsiębiorstwa produkcyjne, handlowe czy usługowe, które tym razem były nabywcami określonych dóbr i usług. W stosunku faktoringowym oraz w stosunku między sprzedawcą (dostawcą) lub usługodawcą a nabywcami towarów lub usług, każda ze stron może być wierzycielem i dłużnikiem, ponieważ chodzi o zobowiązania wzajemne.

Podstawowe funkcje faktoringu:

• Funkcja finansowania działalności – polega przede wszystkim na finansowaniu przez faktora cyklu rozliczeniowego transakcji. Oznacza to, że faktor (firma faktoringowa/bank) zaliczkuje posiadaną należność, płacąc cenę kupna pomniejszoną o procent, prowizję i ewentualnie marżę stanowiącą zarobek faktora za wykonanie dodatkowych czynności. Część ceny kupna (20-30%) zatrzymywana jest przez faktora na pokrycie dodatkowych kosztów do czasu wykupienia wierzytelności przez dłużnika. Głównym powodem wypłacenia przez faktora jedynie części wartości należności jest zamiar ograniczenia ryzyka. Jednak zamrożenie środków przedsiębiorstwa na dłuższy czas może doprowadzić do trudności przy finansowaniu kolejnych cykli produkcji i zbytu towarów czy surowców. Dlatego bardzo ważne jest uzyskanie przez niego gotówki na poczet przyszłych rozliczeń, nawet w formie kredytu zaliczkowego, na który faktorant wyraża zgodę, podpisując umowę. W zależności więc od momentu zakupu wierzytelności i momentu jej ostatecznego rozliczenia, wyróżnia się dwie metody finansowania faktoranta – tzw. metodę awansową i dyskontową:
  
  • Metoda awansowa – do natychmiastowej dyspozycji przedsiębiorcy stawia się zaliczkę obejmującą od 50% do 95% wartości faktury. Warunkiem uruchomienia tych środków jest udokumentowanie przez przedsiębiorcę faktu powstania wierzytelności. Dokumentami uwierzytelniającymi są kopie faktur, dokumentów wysyłkowych lub innych załączników świadczących o realizowaniu dostawy. Pozostała kwota wartości dostawy zostaje zaksięgowana na koncie zablokowanym do momentu wpływu pełnej kwoty należności od odbiorcy lub terminu płatności. Istnieje również możliwość przyznania przez faktora, oprócz zaliczek, także kredytów na finansowanie działalności obrotowej bądź inwestycyjnej.
  • Metoda dyskontowa – polega na zakupie wierzytelności przedsiębiorcy przez faktora z terminem natychmiastowej wymagalności (faktorant otrzymuje natychmiast środki pieniężne). W tym przypadku faktor odlicza od ceny zakupu stawkę dyskonta przyznanego odbiorcom przez przedsiębiorcę oraz opłatę za świadczone przez siebie usługi. Wysokość potrąconej kwoty wynosi 4% do 6% ceny zakupu wierzytelności. Po potrąceniu wyżej wymienionych opłat pozostałość kwoty przekazywana jest na rachunek bieżący przedsiębiorcy do jego dyspozycji.
• Funkcja administracyjna (usługowa) – występuje wówczas, gdy faktor poza nabyciem wierzytelności świadczy na rzecz przedsiębiorcy określone usługi. Często są to funkcje techniczne związane z księgowaniem, dokonywaniem rozliczeń transakcji bezgotówkowych, również elektronicznych oraz sporządzanie wyciągów z kont, dokonywanie zestawień obrotów itp. Stwarza to zatem szansę na obniżenie kosztów osobowych i zwiększenie zysku. Istniejące możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii transmisji i przetwarzania informacji pozwalają koncentrować obrót wierzytelnościami oraz umożliwiają wykorzystanie w dużej skali wzajemnych kompensat oraz elastycznych źródeł finansowania majątku obrotowego. Funkcja administracyjna nie musi więc być kojarzona jedynie z obsługą wierzytelności w przedsiębiorstwie, może również wpływać na skuteczność zarządzania przedsiębiorstwem zarówno w sferze produkcji, jak też sprzedaży. Praktyka bowiem dowodzi istnienia ścisłego związku pomiędzy efektywnością zarządzania a skutecznością monitorowania i windykacji wierzytelności.
• Funkcja gwarancyjna (del credere – podjęcie ryzyka) – polega na zakupie wierzytelności przedsiębiorstwa przez faktora, z wyłączeniem prawa regresu wobec sprzedającego wierzytelność, bez względu na ryzyko występujące przy ściąganiu środków pieniężnych od dłużnika. Oznacza to, że faktor zobowiązany jest do zapłacenia swojemu klientowi w uzgodnionych terminach kwot przejętych wierzytelności. Istnieje jednak po stronie faktora możliwość prawa regresu wówczas, gdy kwota przejętych wierzytelności ulegnie zmniejszeniu wskutek np. uzasadnionych reklamacji odbiorcy towaru (usługi) czy zwrotów towaru. Przyjmując na siebie tego typu zobowiązanie, faktor musi właściwie ocenić zdolność dłużnika do zapłaty należności. Dlatego szczegółowo analizuje jego sytuację finansową, terminowość regulowania zobowiązań finansowych czy też opinię, jaką cieszy się wśród przedsiębiorstw i banków. Po dokonaniu oceny wiarygodności dłużnika faktor podejmuje decyzję o włączeniu go (bądź nie) do kręgu tych, za których zobowiązania jest gotów ponosić odpowiedzialność, do wysokości jednak ustalonego limitu. Przy takim zobowiązaniu faktor ma możliwość ograniczyć występujące ryzyko poprzez postawienie swojemu klientowi szeregu warunków formalnych. Przede wszystkim, klient może być zobowiązany do zaoferowania swojemu faktorowi do zakupu wszystkich posiadanych wierzytelności – bieżących oraz przeszłych – powstających w okresie obowiązywania umowy. Pozwala to faktorowi rozłożyć ryzyko oraz zapobiec przejmowaniu wierzytelności od dłużników o wątpliwej płynności finansowej. Faktor może także zastrzec w umowie prawo zmniejszenia lub cofnięcia przyznanego uprzednio limitu. Innym wymogiem stawianym przez faktora może być okres rozliczenia zakupionych wierzytelności powstałych najczęściej na warunkach kredytu kupieckiego, co najwyżej do 90-120 dni, w szczególnych przypadkach do 180 dni. Często zatem z wierzytelnością faktor zakupuje prawo własności towaru dostarczanego odbiorcy, które to prawo faktorant z reguły zastrzega sobie wobec swojego partnera, na wypadek niedokonania przez niego zapłaty. Warto podkreślić, że w praktyce faktor nie przejmuje wszystkich wierzytelności. Wyznacza bowiem dla poszczególnych dłużników limity, w ramach których przejmuje wierzytelności i decyduje się na podjęcie ryzyka. Bezregresowy zakup wierzytelności nie oznacza także natychmiastowej zapłaty za nią. Rozliczenie następuje bowiem w uzgodnionych terminach, bądź w momencie faktycznego wpływu kwoty należności od odbiorcy.

Formy faktoringu:

• Faktoring pełny (bez regresu) – wraz z cesją wierzytelności na faktora przechodzi ryzyko niewypłacalności dłużnika i w przypadku, gdy dłużnik nie jest w stanie spłacić wierzytelności, faktor nie ma prawa regresu w stosunku do zbywcy wierzytelności. Ta forma faktoringu jest korzystna dla zbywcy wierzytelności, bowiem po dokonaniu transakcji sprzedaży towaru lub usługi na rzecz dłużnika faktorant od razu dysponuje środkami finansowymi i wyzbywa się odpowiedzialności za ewentualną niewypłacalność dłużnika. Ciężar odpowiedzialności za niewypłacalność dłużnika spoczywa na faktorze, który przy tej formie faktoringu analizuje głównie sytuacją finansową dłużnika, jako zobowiązanego do zapłaty.
• Faktoring niepełny (z regresem) – dokonanie cesji wierzytelności nie obejmuje przejęcia ryzyka niewypłacalności dłużnika wobec faktora. Jest to de facto zaciągnięcie kredytu krótkoterminowego przez faktoranta, bowiem w przypadku niedokonania zapłaty przez dłużnika, on musi to uczynić na rzecz faktora. Ta forma faktoringu powinna w pierwszej kolejności znaleźć zastosowanie przy finansowaniu kredytów kupieckich udzielanych przez dostawcę dla godnych zaufania odbiorców, kiedy wydłużone terminy płatności wynikają ze specyfiki prowadzonej działalności. Faktorant ponosi odpowiedzialność wobec faktora i musi o tym pamiętać, wnioskując o udzielenie faktoringu niepełnego, bowiem obciążają go skutki niespłacenia kwoty wierzytelności w terminie.
• Faktoring mieszany – to połączenie faktoringu pełnego i niepełnego. Faktor przejmuje ryzyko odpowiedzialności dłużnika wyłącznie do pewnej kwoty, natomiast odpowiedzialność spoczywa nadal na faktorancie. Rozwiązanie to jest rozłożeniem odpowiedzialności między faktora i faktoranta.

Gwarancja bankowa to szczególna forma gwarancji samoistnej, w której rolę gwaranta przyjmuje bank. Umowa gwarancji bankowej jest pisemnym zobowiązaniem banku do zapłaty kwoty maksymalnej wskazanej w gwarancji (sumy gwarancyjnej), w przypadku gdy zleceniodawca gwarancji, na którego została wystawiona, nie wywiąże się ze swojego zobowiązania. Znajduje ona zastosowanie zarówno w obrotach krajowych, jak i zagranicznych. Gwarancja bankowa jest umową nienazwaną, jednak wspomina o niej prawo bankowe. Jest ona zobowiązaniem abstrakcyjnym, samodzielnym, niezależnym od innej umowy np. o kredyt. Ma zabezpieczyć beneficjenta gwarancji nie tylko przed ryzykiem niewypłacalności, lecz również ryzykiem długoterminowego i trudnego dochodzenia roszczeń. Bank udziela gwarancji odpłatnie, a jej koszty ponosi zwykle dłużnik transakcji zabezpieczonej gwarancją.

Hipoteka – ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości oraz na wybranych prawach (własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu, wierzytelność zabezpieczona hipotecznie), służące zabezpieczeniu wierzytelności wynikającej z oznaczonego stosunku prawnego, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości, z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi każdoczesnego właściciela nieruchomości.

Zbycie nieruchomości przez dłużnika nie narusza prawa wierzyciela hipotecznego – może on dochodzić zaspokojenia od kogokolwiek, kto stanie się właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Wierzyciel rzeczowy może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości.

Uprawniony z tytułu hipoteki to wierzyciel hipoteczny, natomiast właściciela nieruchomości obciążonej określa się mianem dłużnika hipotecznego.

Hipoteka zabezpiecza jedną lub więcej wierzytelności, wynikających lub mogących wynikać z określonego stosunku prawnego. Wyjątkowo może zabezpieczać wierzytelności wynikającej z więcej niż jednego stosunku, gdy służy zabezpieczeniu finansowania jednego przedsięwzięcia przez kilku wierzycieli.

Hipoteka kaucyjna jest specjalną odmianą hipoteki. Zabezpiecza się nią wierzytelności o nieustalonej wysokości. Hipotekę wtedy ustanawia się do oznaczonej sumy.

Hipoteka stanowiąca zabezpieczenie wierzytelności oznaczonej co do rodzaju i wysokości - wpisana do księgi wieczystej.

Jednoosobowa działalność gospodarcza - jest najprostszą formą prowadzenia działalności gospodarczej. Podjęcie takiej działalności wymaga zgłoszenia do prowadzonej przez gminy ewidencji działalności gospodarczej. Jednak począwszy od 1 stycznia 2006 r. działalność taka będzie podlegała wpisowi do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W tych przypadkach, gdy określony rodzaj działalności wymaga uzyskania zezwolenia lub koncesji, podjęcie i wykonywanie działalności w tych obszarach jest możliwe dopiero po ich uzyskaniu. Podjęcie działalności gospodarczej wymaga nadto spełnienia szeregu innych obowiązków o charakterze publicznoprawnym. W praktyce ta forma prowadzenia działalności gospodarczej sprawdza się przy prowadzeniu małych i średnich przedsięwzięć gospodarczych, nie wymagających udziału wspólników.

Firmę jednoosobową lub indywidualną działalność gospodarczą może założyć każda osoba, o ile:

• jest pełnoletnia
• ma pełne zdolności prawne, czyli nie zostały one ograniczone przez np. sąd.

Do tej grupy zaliczane są zarówno jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa nie przyznaje zdolności prawnej (np. spółki cywilne, stowarzyszenia zwykłe), jak i jednostki organizacyjne niewyposażone przez prawo w osobowość prawną, którym przysługuje zdolność prawna (np. spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowa-akcyjna,). Jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, którym ustawa przyznała zdolność prawną są podmiotami prawa. Oznacza to, że mogą w pełnym zakresie uczestniczyć w obrocie gospodarczym, być podmiotami stosunków prawnych. Na podstawowe atrybuty podmiotowości prawnej składają się: nabywanie praw, zaciąganie zobowiązań (we własnym imieniu). Szczególnymi jednostkami niemającymi osobowości prawnej są jednostki budżetowe (urzędy władzy rządowej i samorządowej, kontroli, wymiaru sprawiedliwości) oraz powoływane dla wykonywania zadań Państwa lub samorządu terytorialnego inne jednostki organizacyjne takie jak: szkoły, inspekcje, sądy, itd. Jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej jest jednym z trzech typów jednostek prawnych.

Ułomna osoba prawna (lub niezupełna osoba prawna) – podmiot stosunku cywilnoprawnego, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, lecz posiadająca na mocy ustawy zdolność prawną.

Ułomnymi osobami prawnymi w prawie polskim są:

• spółka jawna
• spółka partnerska
• spółka komandytowa
• spółka komandytowo-akcyjna
• wspólnota mieszkaniowa
• stowarzyszenie zwykłe
• spółka akcyjna w organizacji
• spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji
• europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych
• partia polityczna niewpisana do ewidencji

Ułomna osoba prawna może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania mocą swojego działania, może także pozywać i być pozywaną. Członkowie takiej jednostki organizacyjnej co do zasady ponoszą za jej zobowiązania odpowiedzialność subsydiarną, tj. powstającą z chwilą jej niewypłacalności.

Karencja w spłacie kredytu, to czasowe zwolnienie kredytobiorcy z płacenia raty kapitałowej. Banki udzielają karencji na okres od 1 do 6 miesięcy w przypadku kredytów hipotecznych przeznaczonych na zakup na rynku wtórnym lub na okres od 1 do 24 miesięcy (w uzasadnionych przypadkach nawet do 36 miesięcy) w przypadku kredytowania nieruchomości na rynku pierwotnym (przede wszstkim budowy systemem gospodarczym).

Karta debetowa – karta płatnicza wydawana do rachunku bankowego. Obciąża ona konto posiadacza na kwotę transakcji w momencie jej wykonywania. Kwota transakcji nie może przekroczyć stanu środków dostępnych na koncie posiadacza karty.

Karta kredytowa – to karta płatnicza, której wydanie jest związane z przyznaniem limitu kredytowego przez bank. Operacje wykonane przez posiadacza karty rozliczane są w ciężar limitu.

Zwykle do wydania karty nie jest potrzebne posiadanie konta w banku wydającym kartę. Okresowo (co miesiąc) bank przysyła posiadaczowi karty wyciąg (zestawienie transakcji) z dokonanych operacji wraz z informacjami dotyczącymi spłaty. Limit kredytowy związany z kartą jest zazwyczaj oprocentowany wyżej niż linie kredytowe przyznawane do rachunków bieżących/oszczędnościowo-rozliczeniowych. Z kartą kredytową związany jest okres bezodsetkowy (grace period). Oznacza to, że jeżeli posiadacz karty spłaci 100% zadłużenia wykazanego przez bank na zestawieniu transakcji przed upływem okresu bezodsetkowego, to nie zapłaci odsetek od kredytu kartowego.

W celu zabezpieczenia wierzytelności banku dłużnik lub osoba trzecia może przenieść określoną kwotę w złotych lub w innej walucie wymienialnej na własność banku. Bank jest zobowiązany do zwrotu tej kwoty po uzyskaniu spłaty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizją.

Bank nie ma obowiązku zwrotu części kwoty przyjętej na własność, równej niespłaconej sumie zadłużenia wobec banku, odsetek i prowizji oraz innych kosztów poniesionych przez bank w związku z odzyskaniem wierzytelności.

Bank może wypłacić dłużnikowi lub osobie trzeciej, powyżej, wynagrodzenie za okres korzystania z przejętej kwoty.

Są to osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, których przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy są niższe niż równowartość w walucie polskiej 800 000 euro.

Kredyt hipoteczny - długoterminowy kredyt bankowy, którego zabezpieczeniem jest hipoteka. Udzielany najczęściej na budowę lub zakup nieruchomości. Z uwagi na przeznaczenie wyrówżnia się kilka jego typów.

Kredyt hipoteczny - środki przekazywane są na zakup domu, mieszkania własnościowego, spółdzielczego lub innej nieruchomości. Uruchamiany w całości, bank przelewa kwotę kredytu na rachunek sprzedającego (np. dewelopera) na podstawie umowy kupna-sprzedaży.

Kredyt budowlano-hipoteczny - środki przeznaczone są na budowę domu przez osobę fizyczną, spółdzielnię lub dewelopera. Uruchamiany w całości lub transzach. Przy uruchomieniu w transzach odsetki naliczane są od wykorzystanej kwoty, a nie od całości przyznanej sumy. Do momentu uzyskania pozwolenia na zamieszkanie lub odbioru na podstawie protokołu ze spółdzielni spłacane są tylko odsetki bez kapitału. Do wniosku o kredyt załącza się kosztorys celem późniejszego rozliczenia wydatków na podstawie faktur.

Pożyczka hipoteczna - środki są przekazywane na dowolny cel (niekoniecznie związany z budową lub zakupem nieruchomości).

Kredyt ten może być udzielony w walucie krajowej lub w walucie obcej.

Kredyty inwestycyjne przeznaczone są na stworzenie nowego lub powiększenie istniejącego majątku trwałego przedsiębiorstwa (inwestycje materialne - sprzęt, nieruchomości; inwestycje niematerialne – papiery wartościowe, prowadzenie badań; finansowe – zakup akcji, udziałów). Kredyty inwestycyjne dzieli się na kredyty na wyposażenie (zakup, modernizacja sprzętu, nabywanie i tworzenie majątku trwałego), kredyty na restrukturyzację, kredyty na budowę lub zakup obiektów przemysłowych lub rolnych. Z reguły kredyty inwestycyjne mają charakter kredytów średnioterminowych. Kredyt inwestycyjny najczęściej udzielany jest w formie linii kredytowej lub finansowania jednej określonej transakcji.

Kredyt nieodnawialny charakteryzuje się tym, iż spłata jego części bądź całości nie daje możliwości ponownego wykorzystania tej kwoty. Kredyt ten może występować np. w formie kredytu hipotecznego lub inwestycyjnego.

Kredyt odnawialny (inaczej kredyt rewolwingowy lub kredyt w koncie) jest najczęściej dodatkową usługą w pakiecie dla osób posiadających konto osobiste (ROR). Bank prowadzący ROR, decydując się na przyznanie takiego kredytu, wyznacza na koncie maksymalny limit zadłużenia. Oznacza to, iż instytucja nie otwiera nowego rachunku kredytowego, a wykorzystanie dodatkowych środków przez klienta odbywa się poprzez rachunek bieżący. Kredyt na koncie nie jest powiązany z określonym celem, tworzy natomiast stale dostępną linię kredytową.

Odnawialność kredytu przejawia się w możliwości wielokrotnego wykorzystania przyznanych pieniędzy, gdyż każda spłata zmniejsza zadłużenie i pozwala na ponowne dysponowanie spłaconymi środkami i pozostałą resztę kredytu.

Kredyt ten jest zwykle przyznawany na okres do 12 miesięcy z możliwością przedłużenia. Podpisanie nowej umowy zwykle nie wymaga spłaty wykorzystanej kwoty limitu.

Kredyty unijne skierowane są do osób, którze chcą zrealizować swój projekt biznesowy przy wsparciu środków z funduszy pomocowych i którze spełniają kryteria podmiotowe określone w poszczególnych Programach Operacyjnych.

Unijne kredyty inwestycyjne i obrotowe mogą być przeznaczone na:

• prefinansowanie dotacji, tj. sfinansowanie nakładów do czasu wypłaty dotacji (tzw. kredyty pomostowe),
• finansowanie wkładu własnego projektu.

Kredyty unijne udzielane są w polskich złotych oraz walutach wymienialnych.

Finansowanie pomostowe

Współfinansowanie przedsięwzięć ze środków unijnych polega na refinansowaniu (refundowaniu) określonej części wydatków poniesionych przez podmioty. Oznacza to w praktyce, że potencjalny Beneficjent pomocy musi dysponować znaczną częścią całkowitego budżetu na zrealizowanie projektu. Rozwiązaniem tego problemu może być zaciągnięcie tzw. kredytu pomostowego. Kredyt ten jest przeznaczony na prefinansowanie inwestycji do czasu wypłaty dotacji. Cechą tego kredytu jest sposób jego spłaty - przedsiębiorca spłaca odsetki, a kapitał jest spłacany bezpośrednio z dotacji. Kwota dotacji jest różna w zależności od rodzaju programu.

Finansowanie wkładu własnego projektu

Kredyt finansujący wkład własny Projektu jest przeznaczony na współfinansowanie przedsięwzięć. Kredyt jest udzielany na finansowanie tzw. kosztów kwalifikowanych projektu, które nie są objęte dotacją, oraz kosztów niekwalifikowanych (tj. wydatków, na finansowanie których nie przysługuje dotacja, ale które są niezbędne do realizacji projektu). Bank może zaoferować kredyt współfinansujacy wkład własny Projektu, na okres dostosowany do potrzeb kredytobiorcy, honorując standardowe zabezpieczenia kredytów. Harmonogram spłaty może być ustalany indywidualnie w zależności od charakteru projektu inwestycyjnego.

Kredyt w rachunku bieżącym pozwala firmie korzystać ze środków pieniężnych do wysokości limitu debetowego ustalonego w umowie kredytowej podpisanej przez posiadacza rachunku bankowego. Wysokość limitu w rachunku bieżącym uzależniona jest od historii kredytowej firmy i jej kondycji finansowej, a także od obrotu na rachunku firmowym.

Jest to wygodna forma kredytowania, ponieważ firma może uzupełnić stan własnych środków finansowych, przeznaczonych na prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej (płatności za towary i usługi, ZUS, US, wynagrodzeń itp.) oraz unikać ewentualnych problemów z płynnością w związku z przesunięciami płatności.Limit w rachunku ma zwykle charakter odnawialny.

Kredyt wekslowy (dyskontowy) należy do mniej popularnych firm kredytowania. Polega na przedłożeniu przez firmę weksla otrzymanego od kontrahenta (jako zapłata za np. towar, usługę) do banku. Weksel zostaje zamieniony przez kredyt bankowy na pieniądz. Bank nie płaci za weksel jego wartości nominalnej, lecz potrąca z góry określoną kwotę (dyskonto). Ten rodzaj kredytu umożliwia wcześniejsze uzyskanie zapłaty w przypadku, gdy zapłata dokonana jest przy użyciu weksli. Jednakże weksle przedstawione do dyskonta muszą spełniać ściśle określone warunki, aby bank zgodził się na udzielenie takie kredytu.

Leasing – jest umownym stosunkiem cywilnoprawnym.

W ramach leasingu jedna ze stron umowy (finansujący, leasingodawca) przekazuje drugiej stronie (korzystającemu, leasingobiorcy) prawo do korzystania z określonej rzeczy na pewien uzgodniony w umowie leasingu okres, w zamian za ustalone ratalne opłaty (raty leasingowe).

Nazwa leasing pochodzi od angielskiego słowa to lease oznaczającego tyle, co nająć, wydzierżawić (prawo anglosaskie nie odróżnia najmu od dzierżawy, tak samo jak nie odróżnia od nich leasingu). W polskim systemie prawa umowa leasingu jest regulowana przez Kodeks cywilny w art. 709. Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie, i oddać tę rzecz korzystającemu do używania, albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu, w uzgodnionych ratach, wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie, lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Rzeczami, w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego, są tylko przedmioty materialne (art. 45 KC), zaś przedmioty materialne na gruncie Kodeksu Cywilnego są pojęciem znacznie węższym niż dobra materialne wyodrębniane przez ekonomistów. Cechą rzeczy jest materialny charakter oraz wyodrębnienie z przyrody. Nie są rzeczami ciecze i gazy, kopaliny, zwierzęta w stanie wolnym. Rzeczami nie są również przedmioty niematerialne, takie jak energia, dobra intelektualne, dobra osobiste, pieniądze, papiery wartościowe, prawa majątkowe.

Dla celów podatkowych definicja umowy leasingu rozszerzona jest o każdą inną umowę, na mocy której jedna ze stron, zwana „finansującym”, oddaje do odpłatnego używania albo używania i pobierania pożytków na warunkach określonych w ustawie drugiej stronie, zwanej „korzystającym”, podlegające amortyzacji środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także grunty. Kodeks Cywilny wyszczególnia zaś w art. 709 umowę, w której jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania albo do używania i pobierania pożytków drugiej stronie, a druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w chwili zawarcia tej umowy, do której stosuje się odpowiednio przepisy o leasingu.

Biorąc pod uwagę liczbę stron biorących udział w transakcji leasingowej wyróżnia się:

• leasing bezpośredni (gdy producent zawiera umowę bezpośrednio z użytkownikiem),
• leasing pośredni (w transakcji uczestniczą więcej niż dwie strony, tzn. między producentem a użytkownikiem występuje wyspecjalizowane przedsiębiorstwo leasingowe).

Za użytkowanie obiektu leasingobiorca płaci w określonych terminach raty leasingowe składające się z dwóch części: składnika kapitałowego odzwierciedlającego wartość użytkowanego obiektu przypadającego na okres leasingu i składnika odsetkowego, stanowiącego wynagrodzenie dla leasingodawcy.

Leasing operacyjny (usługowy) – polega na czasowym przekazaniu w użytkowanie dobra inwestycyjnego. Czas ten jest z reguły krótszy niż okres normatywnego zużycia leasingowanej rzeczy. Raty leasingowe stanowią dla leasingobiorcy koszt uzyskania przychodów, a przedmiot leasingu nie podlega u niego amortyzacji. W umowie leasingu operacyjnego leasingobiorca może mieć zagwarantowane prawo zakupu przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy, za określoną z góry wartość końcową powiększoną o podatek od towarów i usług (VAT).

Leasing finansowy (kapitałowy) – polega na oddaniu rzeczy w użytkowanie, w zamian za raty leasingowe. Przedmiot leasingu jest własnością Finansującego, amortyzuje go leasingobiorca, natomiast przeniesienie tytułu własności może być zagwarantowane w umowie. Firma zwiększa więc wartość swojego majątku, nie ponosząc dodatkowych kosztów po zakończeniu umowy, a zwiększona forma amortyzacji pozwala regulować jej koszty i dochody. Leasing finansowy, podobnie jak operacyjny, charakteryzuje się tym, iż zawiera klauzulę opcji na sprzedaż przedmiotu leasingu po zakończeniu okresu umowy. Oznacza to iż Korzystający ma prawo wykupu (przeniesienia własności) rzeczy oddanej mu w leasing. Leasing finansowy jest więc zbliżony do kredytu lub pożyczki. Przedmiotem "pożyczki" jest tu środek trwały a nie gotówka.

Rata leasingowa w leasingu finansowym podzielona jest na część kapitałową i odsetkową. Część odsetkowa stanowi koszt uzyskania przychodu u Korzystającego, a część kapitałowa traktowana jest jak kapitał przy operacji kredytowej – obniża zysk po opodatkowaniu u leasingobiorcy. Leasing finansowy dla celów podatku VAT rozliczany jest tak jak leasing operacyjny. W przypadku leasingu finansowego podatek VAT od rat leasingowych jest płatny z góry za cały okres trwania umowy leasingu (zazwyczaj w ciągu 7 dni po odbiorze przedmiotu leasingu), inaczej niż w leasingu operacyjnym gdzie podatek VAT jest płatny z każdą ratą leasingową.

Leasing zwrotny – występuje, gdy firma posiada liczne środki trwałe, nie posiada jednak gotówki, której potrzebuje; może wtedy oddać część majątku trwałego firmie leasingowej w zamian za gotówkę i wziąć te środki w leasing; dzięki takiemu zabiegowi firma ma jednorazowy zastrzyk gotówki.

Podmioty leasingu:

• Leasingodawca (finansujący) – to właściciel przedmiotu, który daje ten przedmiot w odpłatne użytkowanie drugiej osobie na określony czas i na określonych warunkach. Najczęściej jest to wyspecjalizowana firma zajmująca się świadczeniem usług leasingu. Rzadziej wytwórca przedmiotów, dla którego leasing jest dodatkową formą zarobkowania, oprócz podstawowej działalności – produkcji. Forma prawna leasingodawcy może być dowolna. W praktyce najbardziej liczą się na rynku spółki prawa handlowego, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne.
• Leasingobiorca (korzystający) – to osoba korzystająca z przedmiotu leasingu na warunkach określonych w umowie. Najczęściej jest to przedsiębiorca, rzadziej ze względu na niekorzystne przepisy podatkowe, osoba fizyczna. Przeważają więc spółki handlowe, spółki cywilne i osoby fizyczne, prowadzące działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, które prowadzą pełną księgowość.
• Zbywca – to osoba, od której finansujący nabywa własność rzeczy. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy, otrzymanego od zbywcy lub producenta.

Uczestnicy transakcji leasingu:

• Poręczyciel – występuje tylko czasami w transakcji leasingu. Jeśli kondycja finansowa lub wiarygodność leasingobiorcy budzi zastrzeżenie leasingodawcy, to do zawarcia umowy dochodzi wówczas, gdy leasingobiorca przedstawi dodatkowe zabezpieczenie transakcji. Może to być poręczenie osoby trzeciej lub zastaw na rzeczy, należącej do osoby trzeciej lub też hipoteka ustanowiona na nieruchomości, której właścicielem jest osoba trzecia. Taki podmiot dostarczający dodatkowego zabezpieczenia, jeśli nie jest nim leasingobiorca, nazywany jest poręczycielem. Może nim być dobrze prosperująca firma lub wiarygodna osoba fizyczna, posiadająca duży majątek, a przez to wypłacalna, np. udziałowiec w spółce. Często firmy leasingowe jako zabezpieczenie przyjmują weksel leasingobiorcy, poręczony przez udziałowców i ich współmałżonków lub też członków zarządu i ich współmałżonków. Oni są wówczas poręczycielami wekslowymi w transakcji leasingu.
• Towarzystwo ubezpieczeniowe – ubezpiecza przedmiot leasingu. Najczęściej, jako właściciel, o wyborze ubezpieczenia decyduje leasingodawca. Niektóre firmy leasingowe współpracują z jedną lub dwoma firmami ubezpieczeniowymi i z tytułu stałej współpracy mogą liczyć na korzystniejsze warunki ubezpieczenia. Jeśli leasingobiorcy szczególnie zależy na tym, aby wybrać firmę ubezpieczeniową, może to zrobić, ale wiąże się to z tym, że ponosi koszty ubezpieczenia, a nie może ich zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w swojej firmie, ponieważ nie jest właścicielem przedmiotu ubezpieczonego. Przy dużej szkodowości, na jaką narażona jest rzecz leasingowa, ponoszenie tych kosztów może się jednakże opłacać, ponieważ leasingobiorca musi płacić raty leasingowe nawet wówczas, gdy przedmiot leasingu jest w naprawie. Jeśli ubezpieczenie zwleka z wypłatą ubezpieczenia, to okres, kiedy leasingobiorca nie może używać rzeczy, wydłuża się, a co za tym idzie, straty z tego tytułu rosną. Przykładem takiej sytuacji jest samochód dostawczy, znajdujący się po wypadku w warsztacie, który warunkuje wydanie naprawionego samochodu dokonaniem zapłaty za naprawę. Zapłaty ma dokonać towarzystwo ubezpieczeniowe. Im dłużej trwa proces wypłaty ubezpieczenia, tym dłużej samochód nie pracuje, a leasingobiorca ponosi koszty z tego tytułu.
Jeśli przedmiotem leasingu jest samochód osobowy, który jest przerabiany na ciężarowy, to pojawia się dodatkowo podmiot przerabiający samochód. Zwykle są to firmy powiązane albo z producentem samochodu, albo z dealerem lub z firmą leasingową. Pojawienie się dodatkowo podmiotu przerabiającego samochód podraża transakcję leasingu, ponieważ wlicza się w raty leasingu zapłatę z tego tytułu. Pamiętajmy, że VAT jest naliczany od zwiększonych rat.

Przedmiotem umowy nazwanej leasingu, zgodnie z Kodeksem Cywilnym, mogą być tylko rzeczy. Przedmiotem umowy nienazwanej o charakterze umowy leasingu mogą być rzeczy oraz wartości niematerialne i prawne.

Zazwyczaj przedmioty umowy leasingu dzielą się na:
• obiekty konsumpcyjne,
• obiekty inwestycyjne,
• nieruchomości.

Linia kredytowa - to limit w rachunku bankowym do jakiego kredytobiorca może się zadłużyć w okresie określonym umową. Kredytobiorca korzysta z tego limitu w miarę potrzeb. Bank udostępnia linię kredytową w rachunku bieżącym klienta lub na oddzielnym koncie bankowym. W pierwszym z wymienionych przypadków rachunek może mieć saldo Dt - zadłużenie lub Ct - nadwyżka środków klienta. Wpływy na rachunek bieżący automatycznie spłacają kredyt. Po przekroczeniu czasu zadłużenia bank nalicza odsetki karne.

LTV (z ang. Loan to value), wskaźnik używany w bankowości do określania wysokości udzielanego kredytu lub pożyczki do wielkości (wartości) zabezpieczeń spłaty tego kredytu.

Wskaźnik ten jest szczególnie często wykorzystywany w kredytach hipotecznych jako pomoc w ocenie ryzyka instytucji finansowej (np. banku) w pokryciu pożyczonej kwoty (i często też odsetek od niej) z zabezpieczania w postaci hipoteki. LTV dla udzielonych kredytów hipotecznych służy również do oceny stabilności danego banku i sektora finansowego przez instytucje nadzoru finansowego (np. Komisję Nadzoru Finansowego) w kontekście załamania się rynku nieruchomości.

Współczynnik LTV może zmieniać się z biegiem czasu, gdyż wartości zastawu i kredytu ulegają zmianom. Np. w przypadku zastawienia nieruchomości - jej wartość najczęściej rośnie, a spłacany kredyt maleje. W takim wypadku bank może wyrazić zgodę na zmianę warunków kredytu hipotecznego na korzystniejsze dla kredytobiorcy.

Mały przedsiębiorca – określenie osoby prowadzącej działalność gospodarczą w niewielkim rozmiarze.

W myśl art. 105 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to przedsiębiorca, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 10 mln euro lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych 2 lat nie przekraczający równowartości w złotych 10 mln euro.

Mikroprzedsiębiorca – w myśl art. 104 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 2 mln euro lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych 2 lat nie przekraczający równowartości w złotych 2 mln euro.

Nieruchomośc osoby trzeciej, to nieruchomość należąca do osoby nie należącej do najbliżej rodziny Kredytobiorcy ( I grupy spadkowej), która to osoba wyraziła zgodę na użyczenie nieruchomości pod zabezpieczenie kredytu - wyraziła zgodę na ustanowienie hipoteki na nieruchomości.

Jedną z form zabezpieczenia wierzytelności jest uzyskanie od dłużnika oświadczenia o poddaniu się egzekucji. Oświadczenie to może być zawarte w akcie notarialnym. Stanowi ono tytuł egzekucyjny, który po uzyskaniu klauzuli wykonalności jest podstawą do wszczęcia egzekucji bez konieczności prowadzenia sądowego postępowania o zapłatę.

Celem takiego zabezpieczenia jest przede wszystkim skrócenie czasu dochodzenia od dłużnika jego świadczenia w przypadku, gdyby nie wykonał go dobrowolnie.

Oświadczenie patronackie zawiera zobowiązanie wystawcy takiego oświadczenia do podjęcia działań wobec dłużnika mających na celu utrzymanie terminowej obsługi kredytu bankowego oraz utrzymanie nie budzącej obaw sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika. Równocześnie bank musi dysponować opinią prawną potwierdzająca możliwość i skuteczność ewentualnych roszczeń wobec wystawcy oświadczenia. Oświadczenie takie ma służyć przede wszystkim podniesieniu wiarygodności kredytowej dłużnika.

Bank chętniej udzieli kredytu na inwestycje komunalne, nad których wykonaniem czuwa gmina. Spółka starająca się o fundusze musi jednak dysponować umową wsparcia czy też oświadczeniem patronackim, którego udzielił burmistrz lub prezydent miasta.

Oświadczenie patronackie stanowi sygnał dla banku, że samorząd jest w pełni świadomy ryzyk wynikających z planowanej inwestycji i w przypadku pojawiających się trudności jest w stanie wesprzeć projekt.

Posiadacz rachunku może ustanowić pełnomocnika uprawnionego do dysponowania rachunkiem bieżącym lub środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bieżącym, w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo może być udzielone wyłącznie w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Podporządkowanie płatności na rzecz udziałowców płatnościom z tytułu kredytu oznacza pierwszeństwo obsługi zadłużenia przez wynagrodzeniem udziałowców/akcjonariuszy za zainwestowany w podmiot kapitał. Oznacza to, iż jeśli firma nie obsługuje terminowo zadłużenia nie może wypłacić wcale lub w pełnej wysokości zysków kapitałowych/dywidend swoim udziałowcom.

Umowa poręczenia – umowa cywilnoprawna, przez którą jedna strona – poręczyciel - zobowiązuje się wobec wierzyciela, że wykona zobowiązanie dłużnika, gdyby ten ostatni sam go nie wykonał.

Pod rygorem nieważności KC wymaga formy pisemnej dla oświadczenia poręczyciela. Oświadczenie dłużnika nie wymaga szczególnej formy. Oświadczenie poręczyciela musi koniecznie wskazywać osobę dłużnika głównego i dług główny. Dopuszczalne jest zastrzeżenie warunku.

Poręczyciel odpowiada względem wierzyciela jak współdłużnik solidarny dłużnika głównego, o ile w umowa poręczenia nie formułuje odmiennych przesłanek odpowiedzialności poręczyciela (w postaci np. bezskuteczności egzekucji z majątku dłużnika czy bezskutecznego wezwania dłużnika do wykonania zobowiązania).

O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny rozmiar zobowiązania głównego (każdoczesny – a więc poręczyciel odpowiada nie tylko za dług pierwotny ale także i za wszelkie prawne skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania głównego); nie zwiększa się zakres odpowiedzialności poręczyciela, jeśli zobowiązanie dłużnika zwiększy się na podstawie umowy zawartej z wierzycielem po udzielniu poręczenia. Jeśli jednak taka umowa zmniejszy zobowiązanie główne, zmniejszy się również zakres odpowiedzialności poręczyciela. Skutków takich nie wywiera redukcja długu głównego w wyniku układu zawartego przez dłużnika i wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Umowne ograniczenie odpowiedzialności. Zakres odpowiedzialności poręczyciela może być ograniczony mocą postanowień umowy poręczenia.

Świadczenie poręczyciela staje się wymagalne w chwili, gdy dłużnik główny popadnie w zwłokę z wykonaniem swojego zobowiązania (poręczyciela trzeba o tej zwłoce zawiadomić [np. 880 KC] i to jak najszybciej, w przeciwnym wypadku wierzyciel ponosi odpowiedzialność za poniesiona przezeń szkodę wynikłą z opóźnienia w podobnym zawiadomieniu, np. za konieczność spłacenia odsetek, bez których mogło się obejść, gdyby wierzyciel nie zwlekał z zawiadomieniem [471 KC]). Od tego momentu może być od razu pozwany (sam lub z dłużnikiem główny) o wykonanie całości lub części zobowiązania.

Pożyczka - operacja polegająca na udzieleniu przez osobę fizyczną lub instytucję określonej kwoty środków pieniężnych lub określonych przedmiotów do dyspozycji pożyczkobiorcy, na czas oznaczony. W przeciwieństwie do kredytu bankowego nie jest wymagane określenie celu na jaki pieniądze zostaną wydatkowane oraz naliczenie i pobranie odsetek. Kwestie pożyczek regulowane są przez kodeks cywilny (art. 720 § 1). Pożyczka, w odróżnieniu od kredytu, występuje w formie gotówkowej.

Umowa przelewu praw na zabezpieczenie zawiera zastrzeżenie, że bank, na którego rzecz przenoszone są prawa kredytobiorcy względem dłużnika (np. zakładu ubezpieczeń), zaspokoi się z nich, o ile kredytobiorca sam nie wykona swojej powinności do spłaty kredytu. Skutkiem tej umowy wierzytelność (np. o wypłatę odszkodowania) przechodzi "na własność" banku, który staje się nowym wierzycielem. Nie każda jednak wierzytelność może być przeniesiona. Nie może to być np. prawo do wynagrodzenia za pracę czy prawo do alimentów. Najczęściej chodzi jednak o wspomniane już wierzytelności wobec zakładów ubezpieczeń wynikające z polis ubezpieczeniowych.

Cesja – oznacza przeniesienie praw wynikających z umowy ubezpieczenia. Najczęściej spotyka się cesję praw z ubezpieczenia na rzecz banku udzielającego kredytu lub zakładu ubezpieczeń w ubezpieczeniu autocasco, mieszkań i domów. Podmiot, na który dokonywana jest cesja staje się dysponentem praw do przedmiotu cesji. Oznacza to, że cesja jest umową przelewu wierzytelności, na podstawie której cesjonariusz - osoba trzecia w stosunku do stron umowy ubezpieczenia (np. bank) nabywa przyszłą wierzytelność (np. z umowy ubezpieczenia – świadczenie na wypadek śmierci ubezpieczonego, odszkodowanie), czyli zastrzeżenie w dokumentach ubezpieczenia, zobowiązujące ubezpieczyciela do wypłacenia odszkodowania dla osoby na rzecz, której ustanowiono zastrzeżenie.

Przewłaszczenie jest to umowa przenosząca prawo własności rzeczy na rzecz banku, w celu zabezpieczenia wykonania określonego zobowiązania pieniężnego np. kredytu samochodowego. Umowa przewłaszczenia może stanowić część umowy kredytu. Przewłaszczone rzeczy pozostają we władaniu kredytobiorcy. Może, więc używać je nieodpłatnie w sposób odpowiadający ich właściwości i przeznaczeniu. W umowie przewłaszczenia określone są granice korzystania przez dłużnika z przewłaszczonej rzeczy, chodzi o zabezpieczenie jej przed zniszczeniem, uszkodzeniem i kradzieżą. Bez zgody kredytodawcy nie można ich oddać w używanie osobie trzeciej.

W przypadku niespłacenia kredytu bank ma ułatwione przejęcie tego zabezpieczenie, ponieważ formalnie jest już jego właścicielem.

Sprzedaż auta obciążonego zastawem, nie ma, co do zasady wpływu na sam zastaw. W przypadku spłaty zobowiązania - zastaw wygasa, nadal jednak figuruje zarówno w dowodzie rejestracyjnym jak w rejestrze zastawów. Ich usunięcie wymaga posiadania pisemnego oświadczenia wydanego przez wierzyciela - np. dokumentu z pieczęcią banku, potwierdzającego spłątę zadłużenia i zgodę na wykreślenie zastawu.

Inną formą jest przewłaszczenie na zabezpieczenie (częściowe), w którym bank staje się współwłaścicielem pojazdu w 49%. Bank figuruje jako współwłaściciel w dokumentach auta, a także rekwiruje naszą kartę pojazdu. W sytuacji, kiedy jest ona nam potrzebna, musimy zwrócić się do banku z prośbą o wypożyczenie karty, co wiąże się z dodatkowymi opłatami i prowizjami. Takie rozwiązanie jest dla nas, jako klientów i kierowców, nie najlepszym rozwiązaniem. Nie dość, że narażeni jesteśmy na poniesienie dodatkowych kosztów, to dodatkowo pozyskanie potrzebnej nam karty pojazdu może potrwać w czasie, w zależności od procedur panujących w banku.

Najbardziej korzystną formą przewłaszczenia dla klientów jest przewłaszczenie warunkowe. Dzięki takiej formie, bank nie zostaje wpisany w nasze dokumenty, jeśli zgodnie z umową wpłacać będziemy regularnie nasze raty. W przeciwnym wypadku nastąpi całkowite przewłaszczenie pojazdu przez bank. Takie rozwiązanie (o ile oczywiście solidnie spłacamy kredyt) jest korzystne dla klientów, ponieważ figurujemy jako jedyni właściciele pojazdu.

Rachunek rezerwy obsługi długu służy zablokowaniu śroedków mających zabezpieczyć płatność raty kapitałowo-odsetkowej w przypadku braku wolnych środków u Kredytobiorcy. Banki zwykle wymagają zdeponowania na nim kwoty stanowiącej 3- lub 5-krotność wysokości pełnej raty.

Raty malejące to system spłaty rat, w którym raty spadają w okresie spłaty ze względu na coraz niższą kwotę odsetek. Elementem stałym jest rata kapitałowa, która w każdym miesiącu jest taka sama. Kredyty hipoteczne mogą być spłacane w tym systemie, jeśli kredytobiorca posiada odpowiednio wysoką zdolność kredytową na wysokość pierwszej (najwyższej) raty. ?

Taki system jest korzystniejszy od rat stałych, ponieważ suma odsetek, jaką spłacimy bankowi, a co za tym idzie - całkowity koszt kredytu - będzie znacznie niższy. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt szybszego spłacania kapitału, a co za tym idzie obliczania odsetek od coraz niższych poziomów kapitału, niż w przypadku rat stałych. (Powyższy mechanizm ma zastosowanie przy porównywaniu kosztów kredytów o takich samych parametrach, różniących się jedynie systemem spłaty.) Dlatego warto zdecydować się na system rat malejących, o ile oczywiście nas na to stć, bo system ten wymaga większej zdolności kredytowej niż raty stałe. Bank oblicza bowiem zdolność kredytową w stosunku do najwyższej (pierwszej raty), a nie do raty uśrednionej.

Rata równa (annuitetowa) to równa wysokość zobowiązania Kredytobiorcy względem banku przez cały okres kredytowania przy założeniu braku różnic kursowych i zmiany oprocentowania kredytu. Początkowo udział części odsetkowej w racie jest wyższy niż części kapitałowej. Z czasem ta relacja się zmienia na rzecz większego udziału części kapitałowej raty.

Raty równe pozwalają łatwo określić wysokość miesięcznych zobowiązań Kredytobiorcy.

Ryzyko walutowe – (ryzyko kursowe) w ekonomii: ryzyko związane z możliwością wahań kursu jednej waluty w stosunku do innej. W praktyce można wyróżnić dwa rodzaje tego ryzyka:

Ryzyko transakcyjne (transaction risk), występujące w przypadku zawierania transakcji rozliczanej w innej walucie niż waluta krajowa danego przedsiębiorstwa; np. przy kredytach walutowych wahani kursu waluty, w któej zaciągnęliśmy kredyt prowadzą do zmiany wysokości płaconej raty;

Ryzyko księgowe (accounting risk), wynikające z możliwości zmiany wyceny aktywów lub pasywów, których cena jest wyrażona w innej walucie niż waluta, w której dane przedsiębiorstwo prowadzi księgi; analogicznie dotyczy to wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu w walucie obcej - wraz ze wzrostem kursu tej waluty, rośnie procentowa realcja kwoty udzielonego/pozostałego do spłaty kredytu do wartości zabezpieczenia, wymusza to często wykupienie przez Klienta nowego ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.

Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (w skrócie sektor MŚP) – powszechnie stosowane skrótowe określenie tzw. sektora małych i średnich przedsiębiorstw (lub - bardziej prawidłowo - małych i średnich przedsiębiorców).

Takie wyodrębnione kategorie przedsiębiorców pojawiły się w polskim prawodawstwie w ramach jego harmonizacji z prawodawstwem Unii Europejskiej. Do sektora MŚP zalicza się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. W szczególności są to osoby prowadzące działalność na własny rachunek, firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, bądź spółki lub konsorcja prowadzące regularną działalność gospodarczą.

Przedsiębiorstwo średnie

• mniej niż 250 pracowników
• roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub całkowity bilans roczny nie przekraczający 43 mln EUR

Przedsiębiorstwo małe

• mniej niż 50 pracowników
• roczny obrót 10 mln euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 mln EUR

Mikroprzedsiębiorstwo

• mniej niż 10 pracowników
• roczny obrót lub całkowity bilans za ostatnie 2 lata nie przekracza 2 mln EUR

Spółka akcyjna - rodzaj spółki kapitałowej. Akcjonariusze zakładając spółkę dokonują wpłat pienięznych lub aportów na kapitał zakładowy (akcyjny), którego wartość minimalna to 500.000 złotych. Kapitał akcyjny spółek akcyjnych podzielony jest na akcje. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż 1 grosz. Akcje te mogą występować w obrocie publicznym (notowane na giełdzie papierów wartościowych). Zawiązanie spółki akcyjnej następuje z chwilą objęcia wszystkich akcji.

Spółki celowe (SPV) powoływane są tylko i wyłącznie do realizacji, posiadania i zarządzania danym obiektem lub innym projektem inwestycyjnym, często o charakterze partnerstwa publiczno-prywatnego.

W odróżnieniu od spółek prawa handlowego spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, nie stanowi jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej jak spółki osobowe, lecz jest konstrukcją regulowaną przez prawo zobowiązań (art. 860-875 Kodeksu cywilnego). Nie stanowi więc samodzielnego podmiotu prawa, podmiotami prawa pozostają wspólnicy spółki cywilnej. W związku z tym, spółka cywilna nie ma własnego mienia - nabywane prawa i zaciągane zobowiązania wchodzą do wspólnego majątku wspólników, stanowiącego ich współwłasność (czy, będąc precyzyjnym, wspólność) łączną. Także wspólnicy, nie spółka, prowadzą ewentualne przedsiębiorstwo, które podlega rejestracji w Ewidencji Działalności Gospodarczej właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta. To wspólnicy są przedsiębiorcami i to oni mają firmy (oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorcę). Spółka cywilna nie może mieć firmy.

Zawierając umowę, wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, w sposób oznaczony, w szczególności poprzez wniesienie wkładu, przy czym nie musi to być działalność zarobkowa – dopuszczalne jest np. powołanie spółki w celu wspólnej budowy drogi. Umowa spółki powinna zostać zawarta na piśmie dla celów dowodowych (ad probationem). Istotą spółki cywilnej jest stałość jej składu osobowego, wobec czego wspólnik nie może rozporządzać udziałem w majątku wspólnym ani w jego składnikach (przynajmniej do rozwiązania spółki), utrudnione jest także wystąpienie ze spółki.

Każdy ze wspólników jest zarówno zobowiązany, jak i uprawniony do reprezentowania spółki. W czynnościach zwykłego zarządu, do momentu kiedy nie ma sprzeciwu chociaż jednego ze wspólników, nie potrzeba uchwały. Każdy może wykonać czynność nagłą, gdyby niewykonanie jej mogło narazić spółkę na niepowetowane straty. Wspólnik jest umocowany do reprezentowania spraw spółki w zakresie w jakim jest upoważniony do prowadzenia jej spraw.

Do osiągnięcia celu spółki zazwyczaj niezbędne jest utworzenie majątku wspólnego, który powstaje z praw wniesionych w postaci wkładów (wniesienie własności rzeczy lub prawa ich używania) oraz z usług wspólników. Domniemywa się, że wkłady wspólników są równe. Za zobowiązania zaciągnięte w związku z działalnością spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie zarówno majątkiem wspólnym, jak i majątkiem indywidualnym. Prawo do udziału w zyskach i obowiązek pokrywania strat mają wszyscy wspólnicy; może on, choć nie musi, zostać skorelowany z wysokością wkładów. Jeżeli zatem umowa nie stanowi inaczej, domniemywa się, że udział w zyskach i stratach jest równy. Obowiązek pokrywania strat można wyłączyć w umowie, lecz nie wolno wykluczyć wspólnika od udziału w zyskach

Spółka, której działalność oparto na substracie rzeczowym (kapitałowym). Przedmiotem wkładu może być zarówno wkład pieniężny jak i niepieniężny (aport), natomiast nie może nim być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług.

Spółka kapitałowa posiada osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru i odpowiada za zobowiązania własnym majątkiem, z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników.

W spółce kapitałowej wspólnicy odsunięci są od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (sprawy te należą do zarządu spółki) oraz od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonywana jest przez specjalny organ spółki: radę nadzorczą lub komisję rewizyjną) z wyjątkiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w której poza ustawowo określonymi przypadkami powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej jest fakultatywne a prawo kontroli przysługuje również wspólnikom.

Spółka komandytowa jest odrębnym typem spółki prawa handlowego. Zaliczana jest do kategorii spółek osobowych, do której należą również spółka jawna, spółka partnerska oraz spółka komandytowo-akcyjna. O jej osobowym charakterze przesądzają takie cechy jak względnie trwały skład osobowy, duże znaczenie osobistych cech poszczególnych wspólników oraz brak wyodrębnionych organów prowadzących sprawy spółki.

Spółka komandytowa jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której Kodeks spółek handlowych przyznał podmiotowość prawną. Spółka może zatem nabywać we własnym imieniu prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać oraz być pozywana.

Spółka komandytowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Celem spółki komandytowej musi być wykonywanie działalności gospodarczej. Firma spółki powinna zawierać nazwisko bądź firmę (nazwę) jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie "spółka komandytowa" (dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu "sp.k."). Nazwisko komandytariusza nie może być zamieszczone w firmie spółki. Jeżeli tak się stanie komandytariusz odpowiada wobec osób trzecich za zobowiązania spółki bez ograniczeń.

Spółka komandytowo-akcyjna (skrót S.K.A.) – spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której za zobowiązania spółki wobec wierzycieli co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem. Akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki.

Komplementariuszem może być osoba fizyczna lub prawna. Jeden lub kilku komplementariuszy powinno być ujawnionych w firmie spółki wraz z uzupełnieniem "spółka komandytowo-akcyjna", które w obrocie można zastąpić skrótem "S.K.A.". W celu ograniczenia odpowiedzialności S.K.A. jako komplementariusza często dobiera się spółkę kapitałową, najczęściej spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spółka partnerska jest to spółka osobowa, utworzona przez wspólników, zwanych partnerami, w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą. Z definicji spółki partnerskiej wynika zatem, że niedopuszczalne jest zakładanie spółki partnerskiej w celu innym niż wykonywanie wolnego zawodu, czy też prowadzenie innej działalności gospodarczej np.produkcyjnej.

Spółka partnerska została wprowadzona do polskiego systemu prawnego 1 stycznia 2001r. na podstawie Ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy dotyczące spółki jawnej.

Spółkę partnerską mogą założyć wyłącznie osoby fizyczne, posiadające odpowiednie uprawnienia do wykonywania następujących zawodów: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego, księgowego, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego. Kodeks spółek handlowych przewiduje również możliwość wykonywania zawodu w spółce partnerskiej dla innych zawodów, jednak pod warunkiem, że rozwiązanie takie zostanie zapisane w odrębnej ustawie.

Do powstania spółki partnerskiej niezbędne jest zawarcie umowy spółki oraz złożenie wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka powstaje z chwilą wpisu do rejestru.

Umowa spółki partnerskiej musi zostać spisana w formie aktu notarialnego. Ponieważ spółka partnerska działa pod własną firmą, musi ona zawierać nazwisko co najmniej jednego partnera, dodatkowe oznaczenie "i partner" bądź "i partnerzy" bądź "spółka partnerska" wraz określeniem wykonywanego wolnego zawodu.

Umowa spółki partnerskiej zawiera:

• określenie wolnego zawodu wykonywanego przez partnerów w ramach spółki,
• przedmiot działalności spółki,
• nazwiska i imiona partnerów, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki,
• w przypadku, gdy spółkę reprezentują tylko niektórzy partnerzy, nazwiska i imiona tych partnerów,
• firmę i siedzibę spółki,
• czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony,
• określenie wkładów wnoszonych przez każdego partnera i ich wartość.

Partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce, jak również za zobowiązania spółki będące następstwem działań lub zaniechań osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera przy świadczeniu usług związanych z przedmiotem działalności spółki. Ale umowa spółki może przewidywać, że jeden albo większa liczba partnerów godzą się na ponoszenie odpowiedzialności tak jak wspólnik spółki jawnej.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest jednym z dwóch rodzajów spółek kapitałowych. Jest ona w odróżnieniu od spółek osobowych wyposażona w osobowość prawną i posiada swoje organy za pomocą których działa w obrocie. Ta cecha spółek kapitałowych jest jedną z podstawowych różnic tego rodzaju spółek. W rzeczywistości spółka ta chociaż jest zrzeszeniem osób (wspólników) to w dużo większym stopniu należy na nią patrzeć jako zrzeszenie kapitału. Spółka z o.o. może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Powyższe oznacza, iż spółka z o.o. nie musi być zawiązana wyłącznie dla celów gospodarczych ale możliwe jest jej założenie dla celów o charakterze niezarobkowym. Spółka z o.o. może być ponadto założona przez jedną osobę (czy to fizyczną czy prawną) powodując powstanie nietypowego tworu w postaci spółki jednoosobowej. Przepisy przewidują jedynie, iż spółka z o.o. nie może być zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z o.o.

Jedną z podstawowych cech spółek kapitałowych jest to, iż ich skład osobowy może ulegać zmianom na skutek rozporządzania udziałami przez jej wspólników, a zmiany składu osobowego nie wpływają na byt prawny spółki. Ponadto ważną cechą spółki kapitałowej jest to, iż jej wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki a są oni jedynie zobowiązani do świadczeń określonych w umowie spółki.

Spółka osobowa - spółka handlowa, oparta na osobistych powiązaniach wspólników, niemająca osobowości prawnej, cechująca się osobistą (majątkową) odpowiedzialnością wspólników za zobowiązania spółki i osobistym prowadzeniem spraw spółki.

Spółki osobowe to:

• spółka jawna,
• spółka partnerska,
• spółka komandytowa,
• spółka komandytowo-akcyjna.

Spółka osobowa jest ułomną osobą prawną co znaczy, że ma podmiotowość prawną, czyli może (pod własną firmą) we własnym imieniu nabywać prawa, własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Majątek spółki stanowi wspólny majątek wspólników.

Podstawą powstania i funkcjonowania spółki jest umowa.

Nie można założyć jednoosobowej spółki osobowej, muszą być minimum dwie osoby.

Spółki osobowe posiadają następujące cechy:

• brak osobowości prawnej (tzw. ułomne osoby prawne),
• reprezentantami spółki są wspólnicy (wyjątek: w spółce partnerskiej może zostać powołany do tego zarząd),
• istnieje stała więź między wspólnikami,
• wspólnicy muszą być ujawnieni (wyjątek: komandytariusze, jeśli nie chcą ponosić pełnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki, nie powinni być ujawniani w firmie spółki),
• wspólnicy wnoszą wkłady,
• nieograniczona i solidarna odpowiedzialność osobistym majątkiem wspólników za zobowiązania spółki (wyjątek: akcjonariusze w spółce komandytowo-akcyjnej nie odpowiadają za zobowiązania spółki),
• wspólnicy pracują na rzecz spółki (nie wszyscy mają taki obowiązek, wystarczy wniesienie wkładów w odpowiedniej wysokości),
• uproszczona księgowość.

Spread to jeden z najbardziej kontrowersyjnych tematów dotyczących kredytów walutowych, tj. udzielanych w walutach innych niż PLN. Kontrowersje wokół spreadu biorą się z faktu, że spread stanowi często ukryty i nieprzewidywalny co do wielkości dodatkowy koszt dla klienta, przy czym banki mają pełną swobodę w kształtowaniu kursów walutowych i narzuceniu kredytobiorcy spreadu, jaki jest stosowany przy spłacie kredytu. ?

Spread jest różnicą pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna waluty, w której mamy kredyt i w której obliczane sa raty. Rata taka w celu spłaty jest przeliczana zwykle na PLN według kursu sprzedaży, a więc wyższego - korzystniejszego dla banku. Powoduje to realne straty finansowe dla kredytobiorcy. Wprawdzie ostatnio Komisja Nadzoru Finansowego nakazała bankom umożliwianie klientom spłacania rat w walucie, w której wyrażony jest kredyt. Klienci mają więc teoretycznie możliwość zakupienia waluty np. w kantorze po lepszym kursie i wpłacenia jej na konto w banku, z którego pobrana zostanie rata. Tym niemniej w praktyce nadal wielu klientów spłaca kredyty po staremu, bo samodzielne kupowanie waluty i wpłacanie na konto wymaga jednak sporo czasu i trochę wysiłku. Wielu osobom po prostu nie chce się tego robić, zwłaszcza że różnica w racie miesięcznej często nie jest duża - staje się istotna dopiero po zsumowaniu takich różnic w całym okresie kredytowania.

Średni przedsiębiorca – w myśl art. 106 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to przedsiębiorca który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 50 mln euro lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych 2 lat nie przekraczający równowartości w złotych 43 mln euro.

Ubezpieczenie kredytu na wypadek nieprzewidzianych zdarzeń losowych ma dać klientowi banku poczucie bezpieczeństwa i gwarancję, że firma ubezpieczeniowa spłaci kredyt w sytuacji, gdy kredytobiorca z powodu nieszczęścia (poważnej choroby lub śmierci) nie będzie mógł tego uczynić.

Banki oferują różnego rodzaju ubezpieczenia dla osób wnioskujących o kredyt. Do najpopularniejszych należą ubezpieczenie od utraty pracy, na życie, czy obowiązkowe dal kredytów hipotecznych - ubezpieczenie nieruchomości. W zależności od wariantu, ubezpieczenia te mogą obemować różne sytuacje, szczegółowe informacje można znaleść w tzw. OWU - ogólnych warunkach ubezpieczenia.

Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego jest to zabezpieczenie banku w przypadku, kiedy kredyt przekracza 80% wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie. Niektóre banki w ogóle nie stosują tego ubezpieczenia, a inne naliczają go od kwoty przekraczającej 90% kredytu. Składka wymagana jest na okres 3 lub 5 lat (w zależności od banku), po upływie których bank raz jeszcze przeliczy czy wymagany wkład własny został już spłacony. Jeśli nie, na nowo pobierze odpowiednią składkę.

Ubezpieczenie pomostowe (przejściowe) – w przypadku kredytu hipotecznego, jest to dodatkowe ubezpieczenie kredytu płacone przez kredytobiorcę od dnia wypłaty kredytu, do momentu dostarczenia do banku prawomocnego wpisu do hipoteki kredytowanej nieruchomości. Jest to dodatkowe zabezpieczenie dla banku.

Banki coraz częściej zamiast ubezpieczenia pomostowego stosują podwyższoną marżę kredytu. Często Klient ma również wyboru ubezpieczenia lub podwyższonej marży do czasu ustanowienia hipoteki.

Ubezpieczenie Pożyczkobiorcy (dobrowolne) ma na celu zapewnienie z jednej strony terminowej obsługi zadłużenia w przypadku nieprzewidzianego zadarzenia losowego (utrata pracy, nieszczęśliwego wypadku, śmierci itp.), a z drugiej daje bankowi gwarancję spłaty udzielonego kredytu/pożyczki. I choć ubezpieczenie takie jest dodatkowym kosztem, rekompensuje je obniżka marży bądź prowizji dostępna dla osób, które z niego skorzystają.Warto więc rozważyć zakup takiego ubezpieczenia, choćby tylko po to by w nieznanej przyszłości nie obciążać rodziny spłatą zaciągnietego kredytu.Zdolność kredytobiorcy do spłaty kredytu razem z odsetkami. Bank sprawdza, czy po odjęciu od dochodów wszystkich stałych opłat oraz kosztów życia wystarczy klientowi środków na spłatę rat.

Weksel – rodzaj papieru wartościowego, imiennego lub na zlecenie, w którym wystawca weksla (trasant) zobowiązuje się bezwarunkowo, że inna osoba (trasat) dokona na rzecz odbiorcy weksla (remitenta) zapłaty określonej sumy pieniężnej (weksel trasowany), albo sam przyrzeka, że zapłaci sumę wekslową odbiorcy weksla (weksel własny, sola weksel). Przy wekslu własnym wystawca jest głównym dłużnikiem odbiorcy weksla - odwrotnie niż przy wekslu trasowanym, gdzie dłużnikiem głównym jest trasat, który przyjął weksel (jako akceptant), a dłużnikiem ubocznym wystawca, który odpowiada w razie niewypłacalności dłużnika głównego.

Charakterystyczną cechą weksla, z którą związana jest jego przydatność dla obrotu jest abstrakcyjność stosunku wekslowego (brak wpływu tzw. causy - przyczyny, podstawy na ważność zobowiązania z weksla), która wyraża się w określeniu "bezwarunkowe zobowiązanie" co oznacza że sam dokument weksla nie jest związany z jakimikolwiek innymi czynnościami prawnymi (np. umową) a więc zapłata sumy wekslowej nie może być uzależniona od jakichkolwiek innych okoliczności czy warunków.

Weksel trasowany staje się pełnowartościowym papierem w obrocie z chwilą jego przyjęcia (dokonania tzw. akceptu weksla) przez trasata, który przyjmuje na siebie zobowiązanie zawarte w treści weksla.

Weksel in blanco to weksel celowo nieuzupełniony w chwili wystawienia, a więc taki, który nie został wypełniony całkowicie lub nie posiada niektórych cech, jakie prawo wekslowe wymaga dla ważności weksla. Tym brakującym elementem, który najczęściej jest nie określony w chwili wystawienia weksla jest suma wekslowa. Zobowiązanie z weksla in blanco jest związane z dodatkową umową między wystawcą weksla a remitentem. Jest to tzw. porozumienie lub deklaracja wekslowa, gdzie strony uzgadniają w jaki sposób weksel in blanco powinien być wypełniony w brakujące elementy w momencie emisji weksla (przy czym musi to być dokładne i stanowcze określenie).

Wystawca weksla in blanco i każdoczesny jego posiadacz ponoszą ryzyko, że remitent uzupełni ten weksel niezgodnie z zawartą umową i puści go w obieg. Chroniąc dobrą wiarę osoby trzeciej, która tak uzupełniony weksel posiada, ustawa stanowi, że dłużnik wekslowy nie może zasłaniać się zarzutem, że weksel wypełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, chyba że posiadacz weksla nabył go w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracją wekslową nie anuluje odpowiedzialności wekslowej, a jedynie powoduje jej ograniczenie do granic wyznaczonych porozumieniem [4].

Z chwilą uzupełnienia weksla in blanco w sposób zgodny z zawartym porozumieniem staje się on wekslem zwykłym[5]. Aby dokument mógł być uznany za weksel in blanco, musi spełniać dwa warunki:

• na dokumencie tym musi być umieszczony podpis któregokolwiek z dłużników wekslowych (wystawcy, akceptanta, poręczyciela), złożony w zamiarze zobowiązania się wekslowo;
• niezupełność treści weksla nie może być niezamierzona, (w przeciwnym wypadku jest to weksel nieważny).

Weksle in blanco są szczególnie popularne w obrocie bankowym, w którym stosowane są jako jedna z form zabezpieczenia kredytu.

Wpływ na rachunek bieżący w banku oznacza każdą kwotę, która trafia na tenże rachunek. Przy udzielnaiu kredytów hipotecznych banki często wymagają założenia rachunku z wpływem wynagrodzenia czy rachunku firmowego, aby w ten sposób związac ze sobą Klienta na dłużej.

W przypadku kredytu w rachunku bieżącym wpływy te mają jeszcze jedno zastosowanie - każdorazowy wpływ zmniejsza zadłużenie w rachunku i pozwala tym samym na ponowne wykorzystanie przyznanego limitu.

Zastaw - ograniczone prawo rzeczowe, ustanawiane w celu zabezpieczenia wierzytelności.

Najważniejszą cechą zastawu jest to, że może być ustanowiony jedynie na rzeczach ruchomych (oraz na niektórych prawach zbywalnych np: akcjach, obligacjach). Ponadto, wraz z ustanowieniem zastawu powstaje więź łącząca go z wierzytelnością, którą zabezpiecza. Wraz z zaspokojeniem wierzyciela zastaw upada (jest więc prawem akcesoryjnym, a więc jego istnienie jest zależne od istnienia wierzytelności).

W razie niemożności zaspokojenia wierzyciela przez dłużnika, wierzyciel ma prawo do sprzedaży rzeczy objętej zastawem w trybie egzekucji sądowej i zaspokojenia się z uzyskanej sumy. Ponadto, wierzyciel ma pierwszeństwo do zaspokojenia się z rzeczy zabezpieczonej zastawem przed innymi wierzycielami (pod warunkiem, że nie mają oni także ustanowionego wcześniej zastawu na tej samej rzeczy).

Zastaw rejestrowy (ang. registered pledge) – zabezpieczenie kredytu przez bank na rzeczach lub niektórych prawach dłużnika. Istotną cechą tego zastawu jest możliwość pozostawania przedmiotu zastawu u zastawcy oraz obowiązek zgłoszenia zastawu do rejestru prowadzonego przez sądy gospodarcze.

W przypadku egzekwowania należności przez wielu wierzycieli, ustanowienie zastawu daje pierwszeństwo egzekucji zastawionej rzeczy. Zastawem rejestrowym mogą być obciążone wszystkie rzeczy ruchome dłużnika. Można nim obciążyć również zbywalne prawa majątkowe. Zastawu rejestrowego najczęściej używa się przy kredytach samochodowych.

Zdolność kredytowa — zdolność podmiotu wnioskującego do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminie ustalonym między kredytodawcą (bankiem) a kredytobiorcą. Bank przed zawarciem umowy kredytowej sprawdza zdolność kredytową podmiotu gospodarczego m.in. przez badanie terminowości rozliczeń z dostawcami i odbiorcami czy terminowość spłaty wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Posiadanie zdolności kredytowej jest warunkiem uzyskania kredytu.

Zgoda Współmałżonka Pożyczkobiorcy na zawarcie umowy pożyczki - ponieważ małżeństwo to także wspólnota decyzji finansowych, banki najczęściej wymagają pisemnego oświadczenia współmałżonka Kredytobiorcy o zgodzie na zaciągnięcie zobowiązania. Ma to zabezpieczyć interesy banku na wypadek braku terminowej obsługi zadłużenia ze strony głównego Kredytobiorcy.